گرچه دیگر این رسانه آن‌چنان فراگیر نیست، اینترنت فضایی برای فیلم‌سازان فراهم کرده که ضعف‌های خلاقانه هالیوود را به چالش بکشند.

نوشته‌: کاترینا شواَب ــ Katharine Schwab

برگردان: خاطره کردکریمی

شب است. چراغ‌های شهر سوسو می‌زنند. زنی و مردی میان جاده‌‌ای خالی ایستاده‌اند. عجیب‌اند اما به طرزی دوست‌داشتنی. همین الان‌هاست که مرد، زن را ببوسد تا ــ

مردی از اعماق وجودش فریاد می‌کشد: «کات! اینجوری خوشم نمیاد.» ــ معلوم می‌شود کسی که می‌خواست ببوسد، عروسک است و عروسک‌گردانش از اینطوری جلو رفتنِ صحنه‌ی اولین بوسه راضی نیست. «عروسک‌گردانی» دیگر از تنه زن بیرون می‌آید و بی‌معطلی پاسخ می‌دهد: «برو تو عروسکت؛ همینجوری عالی ئه!»

مردِ اولْ بی‌تفاوت می‌گوید: «کلیشه است، قبلاً هم دیدم!»

دو عروسک‌گردانِ عصبانی عروسک‌های هم‌قواره‌ی آدم‌شان را درمی‌آورند و شروع می‌کنند به کتک‌کاری؛ در وزشِ باد، شمشیری، گربه‌ای و شیشه‌ای پُر از سکه‌هایی که به‌عنوان اسلحه ظاهر می‌شوند. یکی پیش از آنکه مُشتی بخواباند، داد می‌زند: «فیلمه می‌تونست بترکونه‌ها!» ــ قضیه همین‌طور پیش می‌رود تا معلوم می‌شود عروسک‌گردان‌ها هم خودشان عروسک‌اند. «عروسک‌ها ــ Puppets» ساخته گروهِ کارگردانی دَنی‌یلز با مَنِشی گستاخ و تغییرِ موضعی واضح در بستری تکرارشونده‌ که فیلم‌ها اغلبْ برمی‌‌گزینند، موفق می‌شود تا انتظارات تماشاچیان را به بازی بگیرد ــ آن هم در کمتر از سه دقیقه.

«عروسک‌ها» مثالی‌ست از اینکه فیلم‌های کوتاه چطور راویِ برخی از خلاقانه‌ترین و مشارکتی‌ترین داستان‌های این دوره و زمانه‌اند؛ حتی با این وجود که این ژانر در جریانِ فرهنگیِ غالب مهجور مانده. آکادمیِ تصاویر متحرک و علوم هر فیلمِ زیر چهل دقیقه‌ای را کوتاه تعریف می‌کند. با این حال این رسانه هیچ‌‌گاه کاملاً نتوانسته به الگویی سودآور دست یابد و تنها تعداد انگشت‌شماری فیلم کوتاه موفق به جذب صدها هزار تماشاچی شده‌اند؛ کاری که برای بیشتر ویدئوهای بازفید (Buzzfeed) در عرض چند ساعت، به راحتیِ آب خوردن است. اما اینترنت تازگی‌‌ها به آدم‌های بیرون از سیستمِ استدیوئی اجازه داده تا اثر خودشان را خلق و توزیع کنند و به فیلمسازان کمک کرده تا به سادگیِ هر چه تمام‌تر مخاطبانی در سرتاسر دنیا بیابند. نتیجه این شد که فیلم کوتاه دوباره در این صنعت جویای موفقیت و سرشار از نواقص، به رسانه‌ای اصیل و پُرشور بدل می‌شود.

بخشی از چالشِ پیش روی فیلم کوتاه این است که خالقشان راه‌های کمی برای رسیدن به پول دارند. این بدین معنی است که اغلب کسانی را که در این زمینه کار می‌کنند، دانشجویان و معدودی مؤلف تشکیل می‌دهند. از طرفی، نبودِ فشار برای سودآوری، فیلم‌سازانِ کوتاه را قادر ساخته تا خطر کنند و دست‌اندرکارانِ امر هم پیشگامان این عرصه را گرامی بدارند. فیلم کوتاه برای موفقیت باید کاراکترها و درگیریِ میان‌شان را در عرض چند دقیقه ــ اگر نگوییم چند ثانیه ــ سامان بدهد. این چیزی است که نیکل گریندل، تهیه‌کننده اجرایی «ابَرتیمِ سنجای (Sanjay’s Super Team)»، به آن «پازل داستان‌گویی» می‌گوید و معتقد است چنین کاری ضمنِ چالش‌برانگیز بودن: «برای تمام عواملِ دخیل، الهام‌بخش و نشاط‌آور است.»

نامزدهای امسالِ اسکار فیلم کوتاه در دو بخش انیمیشن و لایو اکشن، تبلور خلاقیتِ این رسانه بودند. همکارم، دیوید سیمز، پیشتر اشاره کرده است که انیمیشن کوتاه «جهانِ فردا ــ World of Tomorrow» در میان تمامی دسته‌ها، یکی از اصیل‌ترین و تأمل‌برانگیزترین‌ها بود. «ابَرتیم سنجای»، اولین انیمیشن کارگردانی هندی‌تبار در پیکسار، یکی از بهترین‌های استدیو به حساب می‌آید و به خاطر دیدگاهِ شخصی‌ش درباره والدین مهاجر و کودکان‌شان که در جامعه مقصد پذیرفته شده‌اند مورد تحسین قرار گرفته است. مقدمه لایو اکشنِ فیلم، تماشاچیان را در سرتاسر جهان از آلبانی تا افغانستان می‌بَرد و داستان‌هایِ دل‌خراشی از دوستی، خانواده و جنگ روایت می‌کند.

اما فیلم‌های کوتاهِ نامزد اسکار تنها گوشه‌ای را از داستان‌هایی که در این فُرم روایی به تصویر کشیده می‌‌شوند ــ خصوصاً آن‌لاین ــ نمایش می‌دهند. فیلم کوتاه عرصه آموزشیِ غنی‌ای برای فیلم‌سازان و هنرمندان کوشا فراهم می‌آورد و آثار برخی حتی به نمایش‌های بزرگ هم راه پیدا می‌کنند: دنی‌یلز، گروه کارگردانی «عروسک‌ها»، به‌تازگی جایزه کارگردانی سان‌دَنس را برای اولین داستانیِ بلندشان به‌دست آوردند که دَنی‌یل رَدکلیف در آن نقشِ جنازه‌ای بوگَندو را ایفا کرده؛ برادران دوپلَس («تضمینی برای امنیت نیست ــ Safety Not Guaranteed») با ساختنِ فیلم کوتاه آغاز به کار کردند و کارگردانان جِیسن رِیتمَن («جونو، بالا در آسمان ــ Juno, Up in the Air»)، جین ــ مارک وَلی («باشگاهِ خریداران دالاس – Dallas Buyers Club») و جِیسن وینر («خانواده امروزی – Modern Family») همگی پیش از ورود به دنیای فیلم‌های بلند داستانی و تلویزیون، استعداد خود را با فیلم کوتاه به نمایش گذاشتند. دیگر ستاره‌های درخشان هالیوود چون اسپایک جونز و وِس اندرسِن حتی پس از آنکه در باکس‌آفیس به موفقیت رسیدند هم به ساخت فیلم کوتاه ادامه دادند.

نهادِ فیلم با هُل دادنِ این رسانه به رده‌های پایین‌تر، پتانسیلِ خلاقه منحصرِ فیلم کوتاه را نَفی می‌کند

فیلم کوتاه در جشنواره‌ها حضوری جاافتاده دارد و حالا بسیاری جشنواره‌ ویژه آثار کوتاه وجود دارد: «جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاهِ پام‌اسپرینگز» بزرگترین نمایش‌دهنده فیلم‌های کوتاهِ قاره آمریکا و «تراپ‌فِست ــ TropFest» که در سیدنی برگزار می‌شود مدعی است که با داشتن بیش از صد هزار تماشاچی در جشنواره ۲۰۱۶ش در تاریخِ ۱۴ فوریه، بزرگترین جشنواره فیلم کوتاهِ جهان